Kalça Artroskopisi Nedir?

Kalça artroskopisi, son 10 yılda büyük gelişmeler gösteren bir cerrahi tedavi yöntemidir. Uzun yıllardan beri diz, omuz, ayak bileği, dirsek gibi eklemlerde başarı ile uygulanan bu yöntem, teknik zorluklar,  yeterli aletlerin olmayışı ve artroskopi ile tedavi edilebilen az sayıda kalça hastalığı olması sebebiyle yaygın olarak uygulanamamaktaydı. Ancak, bu işe uygun alet ve görüntüleme sistemlerinin geliştirilmesi, cerrahların deneyiminin artması ve en önemlisi artroskopi ile tedavi edilebilen çok önemli hastalıkların keşfedilmesi nedeniyle günümüzde artroskopik cerrahinin en hızlı gelişen konularından biridir.

Kalça Artroskopisi Nasıl Yapılır?

Kalça eklemi artroskopisi, diğer eklem artroskopilerine benzer bir şekilde 1.5-2 cm lik kesilerden,  5mm çapında  bir kamera yardımı ile eklemin içine girilerek görüntülenmesi ve eklemi ilgilendiren hastalıkların tedavisinin yapılmasıdır. Diğer eklemlerden farklı olarak, kalçanın derinde olması ve aletlerin yerleşimi ve hareket etmesi için alanın çok dar olması nedeniyle teknik olarak zordur. İşlem genel anestezi altında yapılır. Önce traksiyon masası adı verilen bir düzenek ile kalça eklemi gerdirilip eklem boşluğu büyütülerek  bir çalışma alanı yaratılır.  Sonra portal adı verilen küçük kesilerden bu boşluğa kamera ve motorize aletler yerleştirilir ve eklem içi hastalıkların tedavisi yapılır (Resim 1). İşlem sırasında bir pompa yardımı ile cerrahi bölgeye sıvı verilerek yıkama yapılır. Bu yıkama ile hem görüntü sağlanır hem de ortamdaki kan ve doku parçacıkları uzaklaştırılmış olur.  Daha sonra traksiyon sonlandırılıp bu kez eklemin çevresi ve femur baş-boyun bölgesindeki hastalıklara girişim uygulanır.

Resim 1: Kalça artroskopisi uygulanması
a) Genel Görünüm b) Portaller
İşlem sırasında özel olarak imal edilmiş ve sağlamlaştırılmış uzun el aletleri, motorlu traşlayıcı ve kesiciler, elektrotermal kesici ve sıkılaştırıcı aletler kullanılır (Resim 2). Bunların dışında dokuları kemiğe tespit etmek için özel dikiş kancaları da bulunmalıdır. Cerrahinin çeşitli basamakları sırasında skopi kullanılarak radyolojik kontroller gerekir (Resim 3).  Cerrahi süre yapılacak olan işlemin zorluğuna göre 40 dakika ile 2 saat arasında değişebilir, ameliyathanedeki hazırlıklar ile birlikte toplam süre 3 saati geçebilir.

Resim 2: Kalça artroskopisinde kullanılan özel imal edilmiş aletler Resim 3: Artroskopi sırasında skopi kontrolü
Ameliyat sonrası hastanede en az bir gece yatmak gerekir. Genellikle 2-3 hafta süreyle koltuk değneği kullanılır. Eğer kıkırdak yenileyici bir işlem yapılmış ise 6-8 hafta süreyle koltuk değneği kullanmak ve bacağa yük vermemek gerekli olur. Ameliyattan sonraki erken dönemde fizik tedavi başlar ve 12. haftaya kadar değişik aşamalarla devam eder. Ameliyatın başarısı için uygun bir fizyoterapi programı uygulanması en az ameliyatın kendisi kadar önemlidir.  

Kalça Artroskopisi İle Hangi Hastalıklar Tedavi Edilebilir?

Kalça artroskopisi ile tedavi edilebilen en önemli hastalık femoro-asetabuler sıkışma hastalığıdır. Bu hastalıkta kemik yapıdaki doğuştan olan küçük değişiklikler, kalçada ağrı ve kıkırdak hasarından başlayıp, protez gerektiren şiddetli bir kireçlenmeye kadar gidebilen bir tablo oluştururlar. Kalça eklemi yuvasının aşırı derin olması veya femur baş/boyun bölgesinin yuvarlaklığının bozularak tümsek haline gelmesi şeklinde görülen bu küçük değişimlerin, tedavi edilmedikleri takdirde yıllar içinde kalça ekleminde hasara yol açtığı son 20 yılda anlaşılmıştır. Önceleri 20 cm lik büyük kesiler ve kalça ekleminin yuvasından çıkartılmasını gerektiren, hatta bunun için kemiğin kesilmesini gerektiren açık cerrahi ile tedavi edilmekteyken;  günümüzde birkaç küçük delikten ve kalça eklemi yuvasından çıkartılmadan artroskopik cerrahi ile hastalığın tedavisi mümkün olmuştur. Artroskopik cerrahi ile bu kemik çıkıntıları düzeltilerek hastalığın tedavisi yapılabilir. Femoro-asetabuler sıkışma hastalığı dışında birçok kalça eklemi hastalığı da artroskopik olarak tedavi edilebilir (video 1).

Video 1: Kalça artroskopisi ile kıskaç tipi femoro asetabuler sıkışmanın düzeltilmesi.

Bunlar arasında kalça eklemini ilgilendiren enfeksiyonlarının boşaltılması, eklem içi serbest cisimlerin çıkartılması, eklemden biyopsi alınması, kıkırdak yenileyici işlemlerin yapılması gibi birçok işlem sayılabilir. Kalça ekleminin çevresinde, dizdeki menisküse benzeyen ve labrum olarak isimlendirilen bir conta bulunur. Gelişimsel kalça çıkığı, kireçlenmeler (artroz) ve femoro-asetabuler sıkışma hastalığına bağlı olarak labrumda yırtıklar görülebilir. Artroskopik teknikler ile bu yırtıklar dikilebilir, kısmen çıkartılabilir ya da labrum başka dokular kullanılarak yeniden oluşturulabilir. Kalça ekleminin çevresindeki yumuşak dokuları ilgilendiren bazı hastalıklar da artroskopik yöntemlerle tedavi edilebilir. Bunların arasında trokanterik bursit, gluteus medius kası yırtıkları ve kalça çevresi kas kirişlerinin ağrılı atlama sendromları (snapping hip) sayılabilir.

Video2 : Femoro-asetabuler sıkışma sendromunda artroskopik mikro-kırık yöntemi ile kıkırdak yenileme

Kalça Artroskopisinin Avantajları Nelerdir?

Kalça artroskopisinin en önemli avantajı, hastalıklı dokuya ulaşmak için eklem çevresindeki sağlıklı dokulara zarar verilmemesidir. Klasik açık cerrahilerde hastalıklı bölgeye ulaşıp tedaviyi gerçekleştirebilmek için 15-20 cm'lik kesiler gerekir, bazı durumlarda kemiği kesmek, kalça eklemini yerinden çıkartmak ve tedaviyi yaptıktan sonra kesilen kemiği tekrar yerine vidalamak gerekir. Oysa artroskopik cerrahide bu işlem, herhangi bir kemik kesisine ve kalça ekleminin yerinden çıkartılmasına gerek  olmadan yapılabilir. Bu nedenle hastanede kalma süresi ve ameliyat sonrası ağrı çok daha azdır. Kesilen kemiğin yerine kaynaması sorunları görülmez.

Kalça Artroskopisinin Dezavantajları Nelerdir?

Kalça artroskopisi teknik olarak zordur ve özel bir eğitim ve deneyim gerektirir. Yeni gelişen bir yöntem olduğu için, gerek ülkemizde gerek yurt dışında az sayıda merkezde uygulanmaktadır.  İşlemi gerçekleştirmek için özel olarak tasarlanmış ve üretilmiş aletler ve pahalı cihazlara gerek vardır. Kalça eklemini ilgilendiren bütün hastalıkların artroskopi ile tedavisi mümkün değildir, bazı durumlarda açık cerrahi tercih edilebilir. Doktorunuz size, hastalığınızın artroskopik tedavi için uygun olup olmadığı hakkında bilgi verecektir.

Kalça Artroskopisinin Komplikasyonları Nelerdir?

Deneyimli ellerde kalça artroskopisi düşük komplikasyon oranına sahiptir. Çeşitli çalışmalarda hastaların % 2-10'unda çeşitli komplikasyonlar bildirilmiştir, bunların çoğu geçicidir. En önemli komplikasyon, yetersiz cerrahi yapılmasına bağlı olarak ikinci bir cerrahi işlem gerekli olması riskidir. Traksiyon sırasında sinirlerin gerilmesine bağlı olarak bacakta geçici his kayıpları olabilir. İşlem sırasında pompa ile verilen sıvı, çeşitli vücut boşluklarında birikebilir. Vücut ısısında düşmeler (hipotermi) olabilir. Artroskopi sırasında kullanılan aletler kırılabilir veya kıkırdak yüzlere zarar verilebilir.Bazen yeterli görüntü veya çalışma alanı sağlanamadığı için açık cerrahiye geçmek gerekli olabilir.

Daha nadir olarak femur üst ucunda kırıklar, kalçanın yerinden çıkması, enfeksiyon ve kalça çevresi yumuşak dokularda kemikleşme adacıkları (heterotopik ossifikasyon) ve femur başının beslenmesinin bozulmasına bağlı avasküler nekroz ortaya çıkabilir. İleri yaştaki olguların %10-20'sinde kıkırdak hasarının fazla olmasına bağlı olarak kalça protezi yerleştirme zorunluluğu oluşabilir.

Kalça Artroskopisinin Sonuçları Nasıldır?

Kalça artroskopi ile tedavi edilen hastaların uzun dönem sonuçları oldukça başarılıdır. Hastalığın tipine göre çok farklı olmakla birlikte olguların % 80-90'ında çok iyi sonuçlar elde edilir. İyi sonuçlar; genç yaş, kıkırdak hasarının az olması, labrumun korunması veya dikilmesi, obesite olmaması ile doğrudan ilişkilidir. Sporcuların büyük kısmında kalça artroskopisinden sonra aynı düzeyde spora dönmek mümkündür.
 
Buradasınız: Ana Sayfa Kalça Artroskopisi Nedir?